बाप माणसालाही हवीय 'पितृत्व रजा'! : N7 News Voice
बाप माणसालाही हवीय 'पितृत्व रजा'! मुलाच्या संगोपनात वडिलांची भूमिका महत्त्वाची; काय सांगतो जागतिक कल?
का हवी आहे 'पॅटर्निटी लीव्ह'?
१. मुलाशी भावनिक नाते (Bonding): जन्मानंतरचे पहिले काही महिने बाळाच्या मानसिक आणि भावनिक विकासासाठी अत्यंत महत्त्वाचे असतात. यावेळी वडिलांच्या सहवासामुळे मुलांमध्ये सुरक्षिततेची भावना निर्माण होते.
२. आईला आधार: गरोदरपणानंतर आईला शारीरिक विश्रांतीची आणि मानसिक आधाराची गरज असते. अशा वेळी पतीने सोबत असणे हे आईचे 'पोस्टपार्टम डिप्रेशन' (बाळंतपणानंतरचा तणाव) कमी करण्यास मदत करते.
३. जबाबदारीचे समतोल वाटप: संगोपन ही केवळ आईची जबाबदारी नाही, तर ती एक संयुक्त जबाबदारी आहे. पुरुषांना सुटी मिळाल्यास ते घरातील कामात आणि बाळाच्या देखभालीत सक्रिय सहभाग घेऊ शकतात.
जागतिक स्तरावर काय स्थिती आहे? (२०२६ मधील आकडेवारी)
जगातील अनेक प्रगत देशांनी 'पितृत्व रजे'चे महत्त्व ओळखले आहे:
स्वीडन: येथे आई-वडील दोघांना मिळून एकूण४८० दिवसांची (१६ महिने) पगारी रजा मिळते. यातील काही भाग फक्त वडिलांसाठी अनिवार्य आहे.
जपान:वडिलांना एक वर्षापर्यंत सुटी घेण्याची मुभा आहे, ज्यामध्ये ठराविक काळ पूर्ण पगार मिळतो.
आइसलँड: येथे वडिलांना १८० दिवसांची (६ महिने) पगारी सुटी मिळते.
लिथुआनिया आणि नॉर्वे:येथे वडिलांना ३० दिवस ते १५ आठवड्यांपर्यंत पूर्ण पगारी सुटी दिली जाते.
भारतातील सध्याची परिस्थिती
भारतात अजूनही पितृत्व रजेबाबत कोणताही व्यापक राष्ट्रीय कायदा नाही:
सरकारी कर्मचारी: केंद्रीय सरकारी कर्मचाऱ्यांना केवळ १५ दिवसांची पगारी सुटी मिळते, जी बाळ जन्मानंतर सहा महिन्यांच्या आत घ्यावी लागते.
खाजगी क्षेत्र: खाजगी कंपन्यांमध्ये कोणताही सक्तीचा कायदा नसल्याने ही सुटी कंपनीच्या धोरणावर अवलंबून असते. मात्र, 'झोमॅटो' (२६ आठवडे) आणि 'विप्रो' (८ आठवडे) सारख्या काही बड्या कंपन्या आता बदल घडवून आणत आहेत.
नवा बदल (२०२६): अलीकडेच संसदेत 'सेक्रेड बाँड (पॅरेंट केअर लीव्ह) बिल, २०२६' मांडण्यात आले आहे. यामध्ये ज्येष्ठ पालकांच्या देखभालीसाठी ४५ दिवसांच्या पगारी रजेचा प्रस्ताव आहे, जो भविष्यात कौटुंबिक जबाबदाऱ्यांच्या दृष्टीने महत्त्वाचा ठरू शकतो.
सर्वोच्च न्यायालयानेही अलीकडेच नमूद केले आहे की, मुलाच्या सुरुवातीच्या वर्षांत दोन्ही पालकांची उपस्थिती अनिवार्य आहे. भारताने जर 'विकसित राष्ट्र' बनायचे स्वप्न पाहिले असेल, तर कुटुंबातील पुरुष सदस्यांना 'बाप' म्हणून आपली जबाबदारी पार पाडण्यासाठी पुरेशी सुटी आणि कायदेशीर पाठबळ देणे काळाची गरज आहे.
कोमल चंद्रिकापुरे-राऊत, सहयोगी संपादक, एन७ न्यूज वॉइस
Fathers, Too, Need 'Paternity Leave'! The Father's Role in Child-Rearing Is Crucial; What Do Global Trends Indicate?
Nagpur: While a mother's role remains paramount—from the stages of pregnancy through the initial period following the baby's birth—the father's place in this journey is equally significant. In India, women in government service are entitled to six months of 'Maternity Leave'; however, the 'Paternity Leave' available to men remains, to this day, merely nominal. To ensure better child-rearing and a balanced distribution of family responsibilities, the demand for fathers to be granted extended leave is now gaining significant momentum.
Why Is 'Paternity Leave' Necessary?
1. Emotional Bonding with the Child: The first few months following birth are critical for a baby's mental and emotional development. During this period, the father's presence fosters a sense of security in the child.
2. Support for the Mother: Following pregnancy and childbirth, a mother requires both physical rest and emotional support. At such a time, having her husband by her side helps alleviate 'Postpartum Depression' (stress experienced after childbirth).
3. Balanced Distribution of Responsibilities: Child-rearing is not solely the mother's responsibility; rather, it is a shared responsibility. If men are granted leave, they can actively participate in household chores and the care of the baby.
What Is the Global Scenario? (Statistics from 2026)
Many developed nations across the globe have recognized the importance of 'Paternity Leave':
Sweden: Here, both parents collectively receive a total of 480 days (16 months) of paid leave. A specific portion of this leave is designated exclusively for the father. Japan: Fathers are permitted to take leave for up to one year, during which they receive full pay for a specific duration.
Iceland: Here, fathers are granted 180 days (6 months) of paid leave.
Lithuania and Norway: In these countries, fathers are provided with fully paid leave ranging from 30 days to 15 weeks.
The Current Situation in India
In India, there is currently no comprehensive national legislation regarding paternity leave:
Government Employees: Central government employees are entitled to only 15 days of paid leave, which must be availed within six months of the child's birth.
Private Sector: Since there is no mandatory law governing private companies, the provision of such leave depends entirely on the company's internal policy. However, some major companies—such as Zomato (26 weeks) and Wipro (8 weeks)—are now spearheading a shift in this regard.
A New Development (2026): The 'Sacred Bond (Parent Care Leave) Bill, 2026' was recently introduced in Parliament. This bill proposes 45 days of paid leave for the care of elderly parents—a provision that could prove crucial in the future given the evolving nature of family responsibilities.
The Supreme Court has also recently observed that the presence of both parents is essential during a child's formative years. If India aspires to realize its dream of becoming a 'developed nation,' then providing male family members with adequate leave and legal backing to fulfill their duties as fathers is, indeed, the need of the hour.
Komal Chandrikapure-Raut, Associate Editor, N7 News Voice
No comments